Bademcikler Ve Adenoidler

Bademcikler Ve Adenoidler « Yutak



  

Bademcikler nedir ve nerede bulunurlar?
Bademcikler iki yumurta şeklinde, bez biçiminde yapılardır ve büyüklükleri yaklaşık iki ile iki buçuk santim arası genişliğinde, dört santim uzunluğundadır. Bademcikler yutağın iki tarafında hemen dil hizasının üstünde yerleşmiş bulunurlar.

Baucuıcikler normal durumlarında neye benzer?
Bademcikler normal durumlarında ancak görünürler.

Bademcikler enfekte oldukları zaman neye benzerler?
Yutağın büyük bir kısmını işgal etmiş bulunurlar ve bazı hallerde orta kısmında buluşurlar. Bunlar akut alevlenme hallerinde büyük kırmızı külçeler halinde görülebilir. Bunların yüzeyinde sarı cerahat noktaları gözle görülür ölçüde ortaya çıkar.

Adenoidler (lenf bezleri) nedir ve bunlar nerede bulunur?
Bunlar bademcikler gibi aynı tip dokulardan meydana gelmiştir ve yutağın yüksek kısmında yumuşak damak seviyesinin üzerinde bulunmaktadırlar. Bunlar boğazın normal bir muayenesinde görülemezler. Normal olarak adenoidler, bademciklerin yarı boyundadır.

Bademciklerin ve adenoidlerin fonksiyonları nedir?
Bunlar lenfalı dokulardan meydana gelmiştir; ağız ve burundan giren enfeksiyonlara karşı, bunları lokalize ederek muafiyet kazandıran organlar vazifesi gördükleri sanılmaktadır.

Bademcikler ve adenoidler bu kadar işe yarar fonksiyonları yerine getirmekteyseler, neden bunlar sık sık alınmaktadır?
Çünkü kronik enfeksiyona uğradıkları vakit fonksiyonlarını kaybetmektedirler. Bu gibi hallerde bunlar enfeksiyonların odak noktası haline gelmektedirler; gözler, eklemler, adaleler, böbrekler ve hatta kalp, gibi başka organların hastalanmalarına neden olabilirler.

Bademcik ve adenoidlerin akut iltihaplanmalarının belirtileri nelerdir?
Boğazda ağrı, yüksek ateş ve yutak guddelerinin şişmesi. Adenoidlerin enfekte olması sinüs enfeksiyonlarına da yol açabilir ve böylece orta kulağa hava geçmesi engellenmiş olur. Bu gibi bir hal ileride kulak enfeksiyonuna ve işitme duyusunun kaybolmasına yol açabilir. Büyüyen adenoidlerden dolayı hasta yalnız ağızdan nefes alan bir kişi haline gelebilir. Böyle bir durumun tedavi edilmeden uzun süre devam ettirilmesine göz yumulursa, yüzde değişiklikler meydana gelebilir, üst dudak yukarı doğru çekilir ve yüz anlamsız aptal bir hale bürünür.

Tonsillektomi (bademciklerin alınması) adenoidektomi (adenoidlerin alınması) ne zaman gerekli olmaktadır?
Şimdiye kadar çocukların üç ve beş yaşına geldikleri zaman bu ameliyatların yapılması öngörülmekteydi. Günümüzde ise bu ameliyatlar yalnız bademcikler kronik şekilde enfekte oldukları zaman ve adenoidler ise burun veya kulak komplikasyonlarına neden oldukları zaman alınmaları öngörülmektedir.

Boyundaki bezlerin büyümelerinin genel nedenleri hangileridir?
Bademciklerin akut derecede enfekte olması, farenjit, adenoidlerin iltihaplanması veya sinüslerin enfekte olması.

Bademcikler ve adenoidler her zaman birlikte mi alınır?
Çocuklarda, bademciklerin ve adenoidlerin birlikte alınması alış kanlık haline gelmiştir. Ancak, bebeklerde ve çok küçük yaşta olar çocuklarda kulak enfeksiyonları geliştiği bazı hallerde, bademciklerin alınmaması ve yalnızca adenoidlerin alınması tavsiye ve tercih edilmektedir.   On yaşından sonra adenoidler kendiliklerinden büzülme göstermekte olduklarından, büyüklerde bademcikler alınırken adenoidler genellikle yerlerinde bırakılmaktadır.

Bademciklerin ve adenoidlerin alınması tehlikeli ameliyatlar mıdır?
Bu ameliyatlar en tehlikesiz ameliyat olarak kabul edilmektedir.

Bu ameliyatlar için hangi anestezi kullanılmaktadır?
Çocuklar için genel anestezi, büyükler için lokal veya genel anestezi.

Bademciklerin ve adenoidlerin alınması için en uygun mevsim hangisidir?
Yılın her mevsimi bu ameliyatlar için uygun sayılır.

Alerjik olan çocuklara veya alerjik bir aileden olan çocuklara bademcik ve adenoid ameliyatları yapılmalı mıdır?
Evet. Ancak, ameliyat alerjiyi tedavi etmek umudu ile yapılmamalıdır.

Alerjik bir aileden olan çocuklara bademcik ve adenoid ameliyatları 1 nisan 15 ekim tarihleri arasında yapılmalı mıdır?
Hayır. Bu gibilerde yapılacak bademcik ameliyatlarının, bu tarihlerin peşinden gelecek olan alerji mevsiminde aktif saman nezlesi haline geldiği birçok vakalarda görülmüştür.

Günümüzde çocuk felci yaklaşık ortadan kaldırıldıktan sonra, bademcik ameliyatlarının yapılma mevsimleri hakkında konmuş olan sınırlanmalar da ortadan kalkmış mıdır?
Evet. Bademcikler yılın her ayında alınabilecektir. Ancak, toplumda çocuk felci vakaları görülmüşse, bademcik ameliyatları nisan ile kasım ayları arasında yapılmaz.

Bademcik ve adenoid hastalıkları ile sağırlık arasındaki ilişki nedir?
Büyümüş ve enfekte olmuş adenoidler tekerrür eden orta kulak iltihaplarına yol açabilmekte olup. işitme duyusunun zarar görmesine neden olabilir. Ayrıca, östaki borusunun ağzına yakın bulunan adenoidler dokuları, boruyu mekanik şekilde tıkayabileceği için, bu orta kulağa hatalı bir şekilde girmesine yol açabilir ve işitme duyusuna tesir edebilir.

Kronik bir şekilde enfekte olmuş adenoidler ve bademcikler alındıktan sonra çocuğun işitme duyusu düzelir mi?
Evet, eğer işitme duyusu enfekte olmuş adenoidlerden etkilenmişse, bunların alınmasından sonra düzelir.

Akut bir üst solunum enfeksiyonunda veya akut bir bademcik iltihaplanmasında, ne kadar süre sonra bir bademcik ameliyatı yapılabilinir?
Aradan en az iki ile üç hafta bir süre geçmiş olmalıdır. Enfeksiyonların gelişmesini önlemek için, genellikle bu ameliyatlardan önce ve sonra antibiyotik ilaçlar verilmektedir.

Bir çocuk bulaşıcı hastalık olan bir kimseyle temasta bulunmuşsa, bu çocuğa bademcik ameliyatı yapılması ertelenmeli midir?
Evet, hastalığa yakalanma ihtimali geçinceye kadar ameliyat ertelenmelidir.

Bademcik içerisinde veya yakınında apse gelişmesi olabilir mi?
Evet. Bademciklerin arkasında veya yanlarında apselere çok rastlanır. Buna peritonsiller apse veya quinsy boğaz ağrısı (anjin) adı verilmektedir.

Anjin nasıl tedavi edilir?
Ensizyon ve cerahatin drenaj ile alınmasıyla. Bu çok kez doktorun muayenehanesine az bir lokal anestezi ile yapılabilinmektedir. Ancak, apse çok büyüse buna hastanede ensizyon yapılması tercih edilir.

Anjin teşhisi nasıl yapılmaktadır?
Çocuğun ateşi büyük ölçüde artar. Doktor, muayenesinde bademciğin etrafında çok büyük bir şişkinlik ve ağrı tespit edebilir. Ayrıca ses değişikliği ve ağzın tam anlamıyla açılmaması belirtilerine rastlanır.

Peritonsiller apseler, gelişkin insanlarda da olur mu?
Evet, bu gelişkin insanlarda çocuklarda olduğu kadar genel oları bir hastalıktır.

Anjin hastalığı boğulma halleri gösterebilir mi?
Evet. Hastalık tedavi görmediği hallerde yutağın bütün arka kısmı etkilenmiş olabilir ve ciğerlere hava girmesini büyük ölçüde önleyebilir.

Bademcikleri akut şekilde enfekte oldukları hallerde tedavi gerekir mi?
Şüphesiz evet. Bunlar yoğun şekilde antibiyotiklerle tedavi edilmelidir. Bu yapılmadığı takdirde bakteriler kan akımına girebilir ve vücudun başka kısımları da etkilenmiş olur.

Akut bademcik hastalığı yeterli tedavi görmediği hallerde başka ne gibi hastalıklar gelişebilir?
Bademciklerde bir streptokok enfeksiyonundan sonra bazı hallerde romatizma nöbeti gelişebilir. Yine akut bademcikler hastalığından sonra bazı nefrit tipi (böbrek iltihaplanması) hastalıkları gelebilir. Bazı nadir vakalarda bademcik enfeksiyonlarına tali olarak kalp kapakçıkları enfekte olabilmektedir  (eridokardit).

Akut bademcik ve adenoid enfeksiyonlarının çoğunluğu kendiliklerinden iyileşebilirler mi?
Evet, ancak kronik enfeksiyon türleri kendiliklerinden iyileşmez.

Bademcik hastalıklarının tekerrür etmesini önlemek için en iyi çare hangisidir?
Bademciklerin alınması (tonsillektomi).

Bademcikler ve adenoidler bir kez alındıktan sonra yeniden gelişebilirler mi?
Evet, ancak tam olarak alınmamış oldukları hallerde.

Bademcik ve adenoidlerin alınma ameliyatları ne gibi hallerde muhakkak surette gerekmektedir?
a.  Nefes almanın engellenmesi.
b.  Tekerrürlü kulak enfeksiyonları.
c.  Tekerrürlü boğaz ağrısı.
d.  Bademciklerin başka organlarda hastalıkların gelişmesinde bir enfeksiyon mihrak noktası olduğu şüphesi uyandığı zaman.
e.  Bademciklerin ve adenoidlerin lüzumlu bir fonksiyon göremeyecek hale gelmiş ve devamlı akut enfeksiyon tekerrürlerine maruz kaldıkları zaman.

Bademciklerin ve adenoidlerin alınması ameliyatlarında, özel ameliyat öncesi tedbirlerin alınması gerekli midir?
Bazı doktorlar enfeksiyon ihtimallerini önlemek için, ameliyat öncesi antibiyotikler verilmesini lüzumlu bulmaktadırlar. Bazı doktorlar ise ameliyat sonrası kanama ihtimallerini önlemek için K vitamini verilmesini tavsiye etmektedirler.

Bir çocuğun bademciklerini ve adenoidlerini almadan kanını incelemek gerekli ve önemli midir?
Evet. Çocuk baştan aşağıya muayeneden geçirilmeli ve kanama eğilimleri bulunmadığı tespit edilmelidir. Bu, ameliyattan bir gün önce veya ameliyat günü yapılabilir. Hemoglobin ölçülmesi de gerekir; çünkü çocuk fazla kansız bulunursa, ameliyatın yapılması ertelenir.

Neden bazı doktorlar bademcik ameliyatlarını muayenehanelerinde yaparken, bazı doktorlar bunların hastanede yapılmasında ısrar etmektedirler?
Ameliyatı yapacak olan operatörün muayenehanesinde bütün gereken kolaylıklar mevcutsa, gerekli anestezi ekipmanı ve ameliyat sonrası hastanın yatacağı yataklar bulunuyorsa ameliyatın muayenehanesinde yapılması tavsiye edebilecektir. Eğer operatörün muayenehanesinde kolaylıklar ve aygıtlar hastanedekilerden daha eksikse ameliyatın hastanede yapılmasını öğüt verecektir. Günümüzde muayenehanede bu ameliyatlar çok az yapılmaktadır.

Çocuklara bademciklerinin alınacağı açıklanmalı mıdır?
Evet. Onlara gerçeğin bildirilmesi önemlidir. Mümkünse çocuklara ameliyat sonrası yatacakları oda, ameliyattan birkaç gün önce gösterilmelidir. Çocuklara ameliyatta bir sancı duymayacakları ve ameliyat boyunca uykuda olacakları bildirilmelidir. Eğer ameliyat doktorun muayenehanesinde yapılacaksa, çocuklara uyandığı zaman anne ve babasını yanında bulunacağı açıklanmalıdır.

Bademciklerin ve adenoidlerin alınması için ne gibi bir teknik kullanılmaktadır?
Bademcik dokuları yatağından ayrılacak ve dile yakın bir kesimde kıskaca alınacaktır. Adenoidler bir septe bağlı olan bir bıçakla alınmaktadır. Bütün ameliyat işlemi genellikle yarım saat kadar sürmektedir.

Bademcik ve adenoid ameliyatlarından sonra dikişlerin alınması gerekmekte midir?
Hayır.

Bu ameliyatların genel ameliyat sonrası etkileri nelerdir?
Ameliyat sonrası boğazda veya kulaklarda veya ikisinde de sancı, bir hafta ile on gün arası devam edebilir. Sancı yemek yemekle, su içmekle veya sadece yutkunmakla artış gösterebilir. Bu ağrılar, bol miktarda ağrı dindirici ilaçların kullanılmasıyla asgari hadde indirilebilir.

Bazı çocuklarda, bademcikleri ve adenoidleri alındıktan sonra seslerinde değişiklik ve acayip ses tonları olmakta mıdır?
Evet. Ancak bunun hiçbir endişe edilecek tarafı yoktur; çünkü sesleri birkaç hafta, en geç birkaç ay içerisinde normale dönüşecektir.

Hasta ameliyattan ne kadar bir süre sonra konuşabilir?
Ağrıya neden olmakla beraber, hasta ameliyattan sonra ne kadar çabuk konuşursa, bu, o ölçüde iyi olur; çünkü bu hal yutak adalelerini normal çalışma durumuna dönüştürür.

Bademcik ve adenoid ameliyatından sonra hasta ne kadar süre yatak ta kalmalıdır?
Bir veya iki gün.

Böyle bir ameliyattan ne kadar süre sonra çocuğa banyo yaptırılabilir?
Beş ila yedi gün sonra.

Bademcik ve adenoid ameliyatlarından sonra kanama olma oranları nedir?
Bu hal her yirmi beş vakanın birinde olmaktadır. Günümüz operatörleri bademcik ameliyatlarında kanayabilecek damarları bağlamaya büyük önem vermektedirler ve böylece ameliyat sonrası kanamalar büyük ölçüde önlenmektedir.

Ameliyat sonrası ne gibi kanamalar meydana gelebilir?
a.  Derhal gelen kanama. Bu ameliyattan kısa bir süre sonra meydana gelebilir ve çocuk ameliyat odasından veya operatörün muayenehanesinden ayrılmadan önce kolaylıkla kontrol altına alınabilir.
b.  Ameliyat sonrası daha geç olan kanamalar, ameliyattan sonra beş ila sekiz gün sonra arası olur. Bu hal ameliyat olan yerde bağlanmış olan kabuğun düşmesinden ileri gelen bir kanamadır. Küçük bir damar veya kılcal damar açık kalmış olabilir ve bir kan pıhtısının gelişmesine sebebiyet verebilir; kanama bu yüzden meydana gelir.

Bademcik ameliyatından sonra olan kanamalar tehlikeli midir?
Hayır. Ama, bazı nadir vakalarda kanama çok fazla olabilir ve operatörün müdahalesini gerektirebilir. Operatör pıhtıyı almakla ve baskı yapmakla kanamayı kolay bir şekilde durdurabilir.

Bademcik ameliyatlarından sonra meydana gelen  kanamalar nasıl tanınabilir?
Çocukların büyük çoğunluğu normal olarak ameliyattan birkaç saat sonra mide sıvılarıyla karışık kan kusarlar. Bundan sonra burun deliklerinde ağızda veya yutakta artık kana rastlanmamalıdır. Eğer çocuk eve götürüldükten sonra kusmaya devam ederse ve kusuntusunda- kan bulunursa derhal operatör çağrılmalıdır.

Bu ameliyatlardan sonra özel diyetler tatbik edilmesi gerekli midir?
Hayır, ancak biberli ve baharatlı yemekler verilmemelidir. Ameliyat sonrasının ilk gününde hastaya su, süt, dondurma vb. az miktarlarda verilmesi tavsiye edilir. İkinci günü, bunlara ilaveten çocuğa tahıllar, pudingler, et suları ve sütle yapılmış yemekler verilebilecektir. Üçüncü ve dördüncü günü patates, yumurta, tost, vb. diyete ilave edilebilir. Beşinci gününde çocuk normal diyetine dönebilir.

Antibiyotikler çocuğa bademcik ameliyatından önce mi, yoksa sonra mı verilmelidir?
Bir çocuk aradan iki veya üç hafta geçmeden boğaz ağrılarına veya nezleye mükerrer şekilde tutulmaktaysa, bu gibi ilaçlar kendisine verilmelidir. Buna ilaveten, bugün çocuklara ameliyat sonrası bir hafta süreyle antibiyotiklerin verilmesi rutin haline gelmiş bulunmaktadır.

Bademcik ameliyatından sonra yutak ağrısı için bir buz yakası takılması gerekli midir?
Hayır. Bunun hiçbir yararı yoktur.

Bademcik ameliyatı geçiren bir hasta, ev dışına ne zaman çıkabilir?
Hava iyi ise ameliyattan beş gün sonra.

Bademcik ameliyatı geçiren bir çocuk ameliyat olduktan kaç gün sonra okuluna devam edebilir?
Hava iyi ise ameliyattan bir hafta sonra.

Ergin bir kişi bademcik ameliyatından ne kadar süre sonra normal faaliyetine dönebilir?
On ila on dört gün sonra.