Peptik Ülser (Mide Ve Onikiparmak Bağırsağı Ülserleri)

Peptik Ülser (Mide Ve Onikiparmak Bağırsağı Ülserleri) « Mide ve Oniki Parmak Barsağı



  

Peptik ülser ne anlama gelmektedir?
Bu; midede, onikiparmak bağırsağında veya yutak borusunun alt kısmında gelişen bir ülser için kullanılmakta olan genel bir terimdir.

Peptik ülser neden meydana gelir?
Esas nedeni bilinmem ektedir; fakat neden olan faktör genellikle ve vakaların büyük çoğunluğunda hiperasidite, başka bir deyimle midenin aşırı derecede fazla asit ifraz etmesinden ileri gelmektedir.

Hangi tiplerde peptik ülserler bulunmaktadır?
a.  En genel tipi onikiparmak bağırsağı ülseridir.
b.  Bundan sonra en genel olanı mide (gastrik) ülserdir.
c.  En az rastlanmakta olan ülser ise yutak borusu ülseridir.

Mide veya onikiparmak bağırsağında gelişen ülserler ne ölçüde yaygındır?
Ergin insanlardan onda bir kişide, hayatının bir süresinde bir onikiparmak bağırsağı ülseri geliştiği görülmektedir. Yaklaşık her yüz ergin insanın birinde hayatları boyunca bir gastrik ülser gelişecektir.

Peptik ülser genellikle hangi tip insanda gelişecektir?
Birçok sıkıntıları göğüslemek zorunluluğunda bulunan enerjik, dinamik ve fazla duygusal olan kimseler ile fazlasıyla uygarlığa kavuşmuş olan toplumlarda çok hızlı tempoda çalışan insanlarda. Erkeklerde ülser, kadınlardan daha fazla olmaktadır.

Mide veya onikiparmak bağırsağı ülserleri bir aile hastalığı veya kalıtımsal olma eğilimlerini göstermekte midirler?
Aslında hayır. Ancak, çocuklarda ebeveynleri gibi gelişme eğilimleri olabilmektedir. Böylece nevritik ve ülserli kişilerin çocukları aynı şekilde gelişme eğilimi gösterebilmektedirler.

Bir mide veya onikiparmak bağırsağı ülseri bulunduğu zaman ne meydana gelir?
İç zarın salgılı bezleri aşınarak yok olur ve mide veya onikiparmak bağırsağının çeperinde, üstü açık çıplak bir alan bırakırlar. Ülserler bir iğne ucu büyüklüğünden madeni tek lira büyüklüğü arasında değişik büyüklükte olabilirler.

Ülser olma ihtimalleri nasıl azaltılabilir?
a.  Sigara içmeyin.
b.  Alkolü az miktarda alın.
c.  Baharatı bulunmayan hafif yemekler yiyin,
d.  Kabiliyetiniz ve kudretiniz sınırları içerisinde hayatınızı sürdürmeye gayret sarf edin.

Bir ülserin boyu önemli midir?
Her zaman değil. Küçük ülserler büyük ülserler kadar kolay kanama ve kopmaya neden olabilirler. Genel bir kanaat olarak, ülser ne kadar daha büyük ve derin ise, iyileşmesi o oranda daha uzun sürecektir.

Bir insanın ülser olduğu nasıl anlaşılır?
En karateristik belirtiler yemekler arası üst karın bölgesinde duyulan şiddetli açlık halleridir. Bir şey yemekle, bu ağrılar genellikle birkaç saat için kaybolmaktadır. Başka belirtiler, ağızda bir ekşilik duyusu, geğirmek ve mide ekşimesi olmaktadır. Bunlarda anti-asit ilaçları alınmasıyla hafiflemektedir.

Peptik ülserin müspet teşhisi için ne gibi testlere başvurulmaktadır?
Vakaların büyük çoğunluğu, mide ve onikiparmak bağırsağının röntgen filmlerinden teşhis edilebilmektedir?

Peptik ülserin zararları nedir?
Ülser hastalarının devamlı çektikleri rahatsızlık ve sancılar dışında aşağıda gösterilen komplikasyonlar da meydana gelebilmektedir :
a.  Tedavi edilmeyen bir mide (gastrik) ülseri kansere dönüşebilir. Bu hal yaklaşık on beş vakanın birinde meydana gelmektedir.
b.  Ülserler kronik hale gelince kabuk bağlanıp mideden çıkışı engelleyebileceklerdir.
c.  Ülserler patlayabilecek ve peritonit olmasına yol açabileceklerdir.
d.  Ülserler ciddi kanama yapma eğilimindedir. Bir kanama episodunda aşırı kanamadan bir hastanın ölme ihtimali bulunmaktadır.

Peptik ülser nasıl tedavi edilir?
Vakaların % 90'dan fazlası tıbbi tedavi yöntemlerine cevap verecek ve ameliyat gerektirmeyecektir.
Peptik ülseri olan bir hastaya tatbik edilecek standart tedavi metotları şunlardır:
a.  Özel ülser diyeti; üstelik bol süt ve kremin muhtelif saatlerde verilmesi.
b.  Bütün tahriş edici maddelerden, baharatlı yemekler ve alkollü içkilerden kaçınılması.
c.  Antiasit ilaçların alınması.
d.  Sinir sistemi yolunu hareket getiren özel ilahların verilmesiyle gastrik usarelerin ve asit ifrazatının azaltılması. Bu ilaçlar "Bantin" grubundandır.
e.  Sigara içilmesine son vermek.
Eğer bu metotlara cevap vermeyenler olursa ve aşağıdaki durumlar mevcutsa hastanın ameliyat edilmesi gerekecektir:
a.  Gastrik ülser birkaç hafta içerisinde iyileşme eğilimi göstermemektedir. Bu gibi ülserler kanserli olma eğilimindedir.
b.  Eğer tedavi metotları yıllarca takip edilmiş ve hastada rahatsızlık veren haller ve sancılar dindirilememişse ve bütün tıbbi yollar başarılı olamamışsa.
c.  Mide çıkışında engellenme varsa.
d.  Ülser patlarsa veya patlama eğilimi gösterirse.
e.  Birçok kez ciddi kanamalar meydana gelmişse.

Tıbbi metotlarla tedavi edilebilmiş olan ülserler tekerrür etme eğilimi gösterirler mi?
Evet. Mide aşırı asit ifrazatına devam ederse, iç zarında yeni bir aşınma olma ihtimali her zaman mevcuttur. Bu da yeni bir ülser teşekkülüne yol açacaktır.

Tedavi olmuş ülserlerin tekerrür etme nedenleri hangileridir?
Ülser için gerekli diyet rejimini tatbik etmekte ihmal. Sigara içmeye ve alkol almaya devam edilmesi. Duygusal dengesizlik ve stress getiren durumlardan kaçınmamak.

Bir ülser tedavi olduğu zaman, mide iç zarında ne meydana gelmektedir?                                   
İç zar dokuları (mukoza) ülserli ve açık olan alan üzerinde yeniden büyümektedir.

Neden bir mide ülserini almak bir onikiparmak bağırsağı ülserini almaktan daha önemli olmaktadır?
Mide ülserlerinde kanser gelişirken, onikiparmak bağırsağı ülserinde gelişmemektedir.

Peptik ülser için ameliyatlar ciddi mi sayılır?
Evet, ancak ameliyat olanların % 99'u ameliyat sonrası iyileşmektedir.

Peptik ülser için ne gibi ameliyatlar yapılmaktadır?
Değişik işlemler vardır ve bunların her birinin ayrı özellikleri bulunmaktadır. Her biri vakaların % 90'm çok üstünde başarılı olmaktadır.
1.  Midede bulunan bir ülser için "subtotal gastrektomi" yapılmaktadır. Bu ameliyatta, midenin yaklaşık dörtte üçü alınmakta ve kalan kısım incebağırsak ile birleştirilmektedir. (Yandaki diyagramlara bakın).
2.  Onikiparmak bağırsağında bulunan bir ülser (en çok rastlanan peptik ülserler) için aşağıda gösterilen ameliyatlardan biri yapılmaktadır.
a.  Yukarıda belirtilen bir "subtotal gastrektomi".
b.  Bir "vagotomi" yapılmaktadır. Bunda "vagus" sinirleri (bunlar mideye asit ifrazatında yardımcı olmaktadır) kesilmekte ve midenin yaklaşık yarısı alınmaktadır.
c,  Bir "vagotomi" yapılmakta ve bunda midenin ağzı o şekilde değiştirilmektedir ki, alkaline onikiparmak bağırsağından safra yeniden akış temin etmektedir. Bu işlem "piloroplasti" olarak adlandırılmıştır.
d.  Bir "vagotomi" yapılmakta ve mide ile incebağırsak arasında kısaltılan yoldan bir açılış temin edilmektedir. Bu son işlem "gastro-jejunostomi" olarak adlandırılmaktadır.

Ülserli hastaların tedavisinde bütün ameliyatla tedavi metotları eşit başarıyla mı sonuçlanmaktadır?
Bütün bu ameliyatlar iyi sonuçlar vermekteyse de, son yapılan istatistik etütleri "vagotomi" ile ilişkili olan ameliyatların az da olsa "gastrektomi" ameliyatlarından daha iyi sonuçlar elde edilmiş olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar onikiparmak bağırsağı ülserlerindeki daha yüksek başarı oranını göstermektedir; mide ülserlerinde bir fark görülmemiştir.

Ülser ameliyatlarında genellikle ne kadar süre hastanede kalınması gerekli olmaktadır?
On ile on beş gün arası.

Bu ameliyatlardan önce ameliyat öncesi hazırlıkların yapılması gerekli olacak mıdır?
Evet. Hastalar çok kez ameliyat gününden birkaç gün önce hastaneye alınmakta ve sulu diyet, mide yıkanması, damardan ilaçların verilmesi, vitaminler ve çok kan kaybı olmuşsa kan nakilleri için hazırlanmaktadır.

Peptik ülser ameliyatlarından sonra özel hasta bakıcılara gerek olacak mıdır?
Birkaç gün için evet.

Bir ülser ameliyatının yapılması ne kadar sürer?
Vakanın tipine ve ciddiyetine göre iki ile beş saat arası. (Ameliyatta sürat önemli değildir).

Ülser ameliyatlarında hangi anestezi kullanılmaktadır?
Genel solunum yolu anestezisi.
Ülser ameliyatlarından sonra ne gibi ameliyat sonrası tedbirlerin alınması gerekli olmaktadır?
a.  Ağızdan sıvı verilmesi iki ile üç gün arası yapılmamakta ve yemek dört ile beş gün arası verilmemektedir.
b.  Hasta damar yoluyla glikoz, proteinler, mineraller ve vitaminlerin verilmesiyle beslenmektedir.
c.  Mide veya midenin arta kalan kısmının boş kalması için mide tüpleri kullanılmaktadır.
d.  Ameliyat sonrası enfeksiyonlarını önlemek için bazı hallerde antibiyotik ilaçlar verilmektedir.

Mide veya onikiparmak bağırsağının bir kısmının alınması halinde bunların fonksiyonunu vücudun neresi devralmaktadır?
Midenin geri kalan kısmı birkaç ay içerisinde genişlemekte ve bağlandığı incebağırsak ile bir torba geliştirmektedir; bu torba gıda maddeleri için mükemmel bir depo vazifesi görebilmektedir.

Ülserler ameliyat olduktan sonra tekerrür etme eğilimi gösterirler mi?
Ülserler, ameliyattan sonra nadiren tekerrür ederler ki, bu oran % 3'ün altında olmaktadır.
Ülser ameliyatlarından sonra ne gibi tedbirler alınmalıdır?
a.  Bir defada fazla miktarda yemek yemeyin.
b.  Ameliyattan en az birkaç ay sonrasına kadar, fazla baharatlı yemekler ve alkollü içkilerin alınması asgariye indirilmelidir. Bu durum bütün ülser belirtileri tamamen kayboluncaya kadar devam ettirilmelidir.

Bir ülser ameliyatından sonra bir hasta tamamen normal yemek yiyebilmek durumuna dönüşebilecek midir?
Evet, birkaç ay içerisinde.

Bir ülser ameliyatından sonra hasta faaliyetlerini ne ölçüde sınırlandırmalıdır?
Hasta iyileştikten sonra hiçbir sınırlamaya neden kalmayacaktır. (Bu üç ile dört ay kadar bir süre gerektirebilecektir).

Ülserden dolayı midenin bir kısmının alınması insanın ömrünü süresini kısaltır mı?
Hayır.

Ülser ameliyatında midenin bir kısmının alınması anemi gelişmesine yol açabilir mi?
Evet, bazı vakalarda. Ancak, bu kanı artırmak için verilecek ilaçlarla kolayca telafi edilebilecektir.

Bir peptik ülser ameliyatından sonra bir kadının gebe kalmasında sakınca var mıdır?
Hayır.

Bir hastaya onikiparmak bağırsağı ülseri için gastrektomi yapılmışsa ülser tamamıyla önlenmiş olmakta mıdır?
Eğer alınmasında teknik bakımdan çok zor bir hal mevcut olmuşsa her zaman alınmamaktadır. Ülser vakalarında tedavi midenin asit üreten kısmının alınmasıyla gerçekleştirilmektedir. Bu da asit üretmeyi teşvik eden "vagus" sinirinin kesilmesiyle sağlanmakla ve ayrıca alman yemeklerin mecrası değiştirilerek onikiparmak bağırsağının tamamen yanından geçmektedirler. Bu yapıldığı takdirde geriye bırakılan ülser çabucak iyileşecek ve hiçbir belirtiye neden olmayacaktır.

Mide asitleri hiç olmadan ve midenin bir kısmı eksilmişse hazım yine de normal olabilir mi?
Evet. Yaklaşık dünyada yaşamakta olan bütün insanların yüzde onunun midelerinde hiç asit bulunmamaktadır: Şurası da hatırda tutulmalıdır ki, hazım safhasının büyük bir kısmı, midede değil incebağırsakta olmaktadır.