Serviks

Serviks « Kadın Üreme Organları



  

Serviks nedir?
Serviks dölyolunda görünen rahimin (dölyatağının) bir parçasıdır. Dölyolundan rahmin içinde uzanan serviks ortasında bir kanal (serviks kanalı) bulunan küçük, sert ve adaleli bir organdır. Doktor muayenehanesinde yapılan bir pelvis muayenesinde serviks, rahmin gözle görülen tek kısmıdır.

Serviks nasıl muayene edilir?
Spekulum adlı aynalı özel bir alet dölyoluna sokularak muayene edilir.

Serviksin fonksiyonu nedir?
a.  Rahim boşluğuna  bakterilerin veya başka yabancı  cisimlerin girmesini önler.
b.  Meninin (spermanın) rahim boşluğuna girmesine müsaade eder.
c.  Gebelik süresinde gelişen cenini korur.
d.  Doğumda çocuğun çıkabilmesi için açılıp yol verir.

Serviks yangısı nedir?
Serviksin iltihaplanması halidir.

Serviks yangısının çeşitli türleri nelerdir?
a.  Serviks aşınması (erozyon). Dölyolundaki serviks kanalının açılışında beliren derisi sıyrık (raw) ve kızarmış bir alan. Bu durum asli olabilir ve bir gelişme noksanlığından serviksi kaplayan normal zarların bulunmayışından dolayı genç kızlarda rastlanılabilinir. Aşınmalar doğumda meydana gelen bir zedelenmeden veya ameliyatta ya da kürtajlarda meydana gelen arızalar ve genişlemeler şekilde tali de olabilir.
b.  Serviks yangısında kistler. Bu durum yangı iyileşmekteyken yangılı bir serviks üzerinde küçük kistlerin gelişmesidir. Serviksin sathı iyileşirken bazı guddeleri kapalı kalarak kist teşekkülüne neden olurlar.
c.  Hipertrofik serviks yangısı. Bu durumda bütün rahim yapısı üzerinde büyüyen büyük bir cisim peydahlanmaktadır. Bu hal çok kez kist teşekkülünden ve serviks aşınmasıyla ilişkili olarak meydana gelmektedir.
d.  Kronik serviks yangısı. Yukarıda sayılı durumların tekerrürüdür.

Serviks yangısının nedenleri hangileridir?
a.  Bakteriler, mantarlar veya parazitler.
b.  Doğumda veya ameliyatta meydana gelen zedelenmelerde tali derecede iltihaplanma.
c.  Serviksin normal örtü tabakasında doğuştan gelen bir hata.

Serviks yangısının belirtileri nelerdir?
a.  En yaygın belirti dölyolu ifrazatıdır. Sümüksü bir halde olan ifrazat renksiz, beyaz veya sarımsı bir renkte olabilmektedir.
b.  Cinsel temastan sonra dölyolu kanaması.
c.  Ciddi hallerde adet kanaması normalden daha ağır olabilir, adet öncesi ve adet sonrası bir iki gün lekelemelere sebep olabilir.

Serviks yangısı gebe kalmaya engel olabilir mi?
Bazı hallerde evet. Bu gibi durumlarda kadının gebe kalabilmesi için serviks yangısının tedavisi gereklidir.

Serviks yangısı nasıl tedavi edilir?
a.  Bir enfeksiyon varsa, gerekli ve özel ilaçlarla ortadan kaldırılmalıdır.
b.  Lavajlarla enfeksiyon kontrol altında tutulabilinir. Asitli lavaj bir mantardan veya parazitten ileri gelen bir enfeksiyonun tekerrür etmesini önleyebilir.
c.  Serviksin basit bir aşınması gümüş nitart uygulanması yoluyle veya koterizasyonla tedavi edilebilir.
d.  Daha yaygın aşınmalar veya kist teşekkülleri, koterizasyon gibi daha aktif ve kuvvetli tedavi usullerini gerektirir.
e.  Kronik serviks yangısı koterizasyonla tedavi edilebilecekse de, daha ciddi hallerde hastanın hastaneye yatırılması ve serviksin kesilmesi amputasyon gerekecektir.

Serviks koterizasyonu nasıl yapılmaktadır?
Bu işlem doktor muayenehanesinde yapılmaktadır. Metal uçlu ve elektrikle ısıtılan bir aletle servikse ensizyonlar yapılarak açılmaktadır. Çok sayıda yapılan yakıcı ensizyonlar aşınan ve enfekte olan dokuları öldürerek bunların, alttaki sıhhatli dokuların üzerinden ayrılarak dökülmelerine neden olmaktadır. Zamanla, sıhhatli dokular yeniden büyüyecek ve bütün serviksi kaplayacaktır.

Serviks koterizasyonu ağrılı bir operasyon mudur?
Hayır. Hasta için fazlasıyla sıkıntılı bir işlem değildir. Dölyolunda biraz sıcaklık hissedilecek ve operasyondan sonra kramplar meydana gelebilecekse de, hiçbir arıza veya sakatlık olmayacaktır.

Serviks koterizasyonu operasyonu ne kadar sürer?
İyi bir jinekologun ellerinde ancak birkaç dakika.

Serviks koterizasyonundan sonra hastada ne gibi gelişmeler beklenebilir?
Vakaların büyük çoğunluğunda dölyolundan bir hafta ila on gün artan bir ifrazat meydana gelecektir. Bu ifrazat kalın, fena kokulu ve gri renkte olabilecektir. Yedi veya sekiz gün sonra dölyolu kanaması meydana gelebilecektir. Bunlar enfekte olan çürük dokuların ayıklanmasından ileri gelmektedir.

Serviks koterizasyonundan sonra ne gibi tedbirlerin alınması gerekmektedir?
Hasta on iki ile on dört gün arası lavaj ve cinsel temastan kaçınmalıdır.

Koterizasyondan sonra muayyen zamanlarda lavaj yapılmalı mıdır?
Evet. On iki ila on dört gün sonra yara kabukları bertaraf edilince enfeksiyonun tekerrürünü önlemek için, her gün asit solüsyonla karıştırılmış ılık sulu lavajlar yapılmalıdır. Adet hali dışında bu lavajlar yaklaşık üç hafta bir yapılmalıdır.

Katerizasyondan sonra serviksin tam anlamıyle iyileşmesi için ne kadar süre gereklidir?
Yaklaşık altı hafta.

Koterizasyondan sonra servikse ilaçlar konmakta mıdır?
Bazı jinekologlar yeniden olabilecek bir enfeksiyonu önlemek için her gün antibiyotik dölyolu fitillerinin konmasını tavsiye etmektedirler.

Serviks yangısı veya aşınması halleri tekerrür ederler mi?
Evet. Bunlar tekerrür ederse tedaviye yeniden başlanması gereklidir. Hafif bir tekerrür çok kez görülebilinir, ancak derhal tedaviye başlanılırsa bu çabucak geçer.

Serviks yangısı tekerrür ettiği taktirde jinekolog bir tümör olmasından şüphelenmeli mi?
Evet. Bu hallerde serviks dokularından bir parça alınarak mikroskop altında muayene edilmelidir.

Servikste görülen her anormal   vakada jinekolog   kanser ihtimalini araştırmalı mıdır?
Evet. Yetenekli bir jinekolog hangi vakaların daha fazla araştırma gerektiğini bilecektir. Eğer teşhisinde bir şüphesi varsa bir kanser (Papanikolau) smiri alacak ve şüphelendiği alanda bir biyopsi yapacaktır.

Kanser (Papanikolau) smiri nedir?
Bu sistem; dölyolu ve serviksten yüzey dokularını alarak bunları özel sıvı teknikleriyle kanser araştırmasında kullanmaktır. Bu tür araştırmada varlığı tespit edilen sadece yüzey dokularının kanseridir.

Kanser (Papanikolau) smirinin yararlığı nedir?
Kanser hücrelerini, gelişmelerinin ta başında meydana çıkarabilir ve böylece en erken safhada tedavi yoluna gidilmesini mümkün kılar.

Bütün kadınların serviks kanser smirine başvurmaları gerekli midir?
Yirmi yaşını geçmiş bütün kadınlar yılda bir kez rutin olarak dölyoluna ait bir kanser smiri yaptırmaları gereklidir. Bunun dışında bu alanda herhangi bir yara veya bere görüldüğü zaman derhal bir kanser smiri yaptırılması yerinde bir hareket olur.

Kanser (Papanikolau) smiri ağrılı bir işlem midir?
Kattiyen değil. Bütün işlem birkaç saniye sürmekte, dölyolu ve servikse bir süngerin sokulup çıkarılmasından ibarettir.

Serviks polipi nedir?
Serviksten yükselen küçük selim bir tümördür. Bir bezelye tanesi, kiraz veya üzüm büyüklüğünde olup, çok kez de bir sapı bulunmaktadır.

Serviks poliplerinin gelişmesinin sebebi nedir?
Sebebi bilinmemektedir. Bu polipler hem genç ve hem de yaşlı kadınlarda gelişebilmektedir.

Serviks poliplerin belirtileri nedir?
Dölyolu ifrazatı, adetler arası lekelemeler, adet öncesi ve sonrası lekelemeler ve kramplar. Bütün bu belirtiler birer birer tezahür edebilir, beraberce görülebilir veya herhangi bir belirti olamayabilir de.

Serviks polipi nasıl tedavi edilir?
Bir jinekolog muayenehanesinde alınmaları icap eder. Bazı hallerde hastanın hastaneye yatması gerekli olabilir. Çok az rahatsızlık veren hafif bir ameliyat türü ile bu polipler alınabilinmektedir.

Poliplerin tekerrür etme eğilimleri var mıdır?
Bir polip bir kez alındı mı bir daha büyümeyecektir. Ancak, polip çıkarmış olan bir kadın başka polipler çıkarma eğiliminde olabilir. Bu poliplerin de alınması gereklidir.

Serviks polipleri habis olur mu?
Çok nadir hallerde.

Serviks polipleri gebeliği engeller mi?
Genellikle hayır.

Şerviks hipertrofisi nedir?
Serviksin fazla büyümesi veya uzamasıdır. Bu hal iltihaplanmayla veya iltihaplanma olmadan da meydana gelebilir. Çok vakalarda bu durum sistosel veya rektosel ile ilişkili görülür.

Serviks hipertrofisi neden olur?
Nedeni bilinmemektedir.

Serviks hipertrofisinin belirtileri nedir?
Hastalık sistosel ve rektosel ile ilişkili görülmektedir. Belirtilerinde idrarda ve anusde rastlanır. Hastalık eğer tek başına gelmişse; belirtileri dölyolunda bir basınç veya dölyolu ağzında bir kütlenin çıkıntı halinde görülmesidir.

Serviks hipertrofisi evlilik ilişkilerine engel olur mu?
Evet. Dölyolunda bir kütlenin bulunuşu cinsel teması imkansız hale getirebilir. Cinsel temasta sancı duyulması, büyüyen serviksin yer değiştirmesinden ileri gelebilir.

Serviks hipertrofisinin tedavisi nasıl yapılır?
Hastalık sistosel veya rektosel ile ilişkili ise, serviks dölyolunda yapılacak bir plastik ameliyatın bir bölümü olarak alınacaktır. Eğer hipertrofi tek başına gelişmişse serviks ampütasyonu yapılacaktır.

Serviks ampütasyonu ciddi bir ameliyat mıdır?
Hayır. Basit bir ameliyat olarak kabul edilmektedir. Çok az risk taşıyan bu ameliyat, ameliyat sonrası da fazla herhangi bir rahatsızlığa yol açmamaktadır.

Serviks ampütasyonu için ensizyon (kesit) nerede yapılmaktadır?
Tamamen dölyolu kanalı içerisinde.

Serviks ampütasyonu için hastanede ne kadar süre kalınması gereklidir?
Yaklaşık beş veya altı gün.

Serviks ampütasyonundan sonra ne gibi tedbirlerin alınması gerekmektedir?
Hastanın tam anlamıyla nekahet bulması için üç veya dört haftalık bir süre gerekmektedir. Cinsel temas ve lavaj yaklaşık altı hafta yasaklanmaktadır.

Serviks ampütasyonu gebe kalınmasını engeller mi?
Serviks kesildikten sonra kadın gebe kalabilir. Ancak, doğum büyük bir ihtimalle sezaryen ameliyatı ile gerçekleşebilecektir. Serviks ampütasyonundan sonra çok kez serviks çocuğun çıkmasını gerektirecek kadar genişleyemeyecektir. Ayrıca, doğum sırasında bu alt kesimin kopma tehlikesi de her zaman mevcut olacaktır.

Serviks ampütasyonu kanser gelişmesine yol açar mı?
Hayır.

Serviks kanseri genel bir durum mudur?
Evet, kadınlarda meydana gelen kanserlerin % 25'ini teşkil etmektedir.

Serviks kanseri neden meydana gelir?
Asıl nedeni bilinmemektedir. Birçok teori varsa da bunların hiçbiri dayanıklı bir esasa bağlı bulunmamaktadır.

Serviks ampütasyonu gebe kalınmasını engeller mi?
Serviks kesildikten sonra kadın gebe kalabilir. Ancak, doğum büyük bir ihtimalle sezaryen ameliyatı ile gerçekleşebilecektir. Serviks ampütasyonundan sonra çok kez serviks çocuğun çıkmasını gerektirecek kadar genişleyemeyecektir. Ayrıca, doğum sırasında bu alt kesimin kopma tehlikesi de her zaman mevcut olacaktır.

Serviks ampütasyonu kanser gelişmesine yol açar mı?
Hayır.

Serviks kanseri genel bir durum mudur?
Evet, kadınlarda meydana gelen kanserlerin % 25'ini teşkil etmektedir.

Serviks kanseri neden meydana gelir?
Asıl nedeni bilinmemektedir. Birçok teori varsa da bunların hiçbiri dayanıklı bir esasa bağlı bulunmamaktadır.

Serviks kanserine genellikle hangi yaşlarda rastlanmaktadır?
Her yaşta olabilir. Ancak çoğunlukla kırk ile altmış yaşları arasındaki kadınlarda rastlanmaktadır.

En çok kimlerde serviks kanserinin gelişmesi muhtemeldir?
a.  Çok genç yaşta cinsel ilişkiye başlayan kadınlarda.
b.  Çok değişik kişilerle seks yapmış olan kadınlarda.
c.  Çok genç yaşta çocuk doğurmuş olan kadınlarda.
d.  Sünnet olmamış erkekle evli olan veya bu gibileriyle fazla seks ilişkileri olan kadınlarda.
e.  "Herpes" gibi tenasül uzuvlarında enfeksiyonları olan kadınlarda.

Kanseri önlemek için servikste herhangi anormal bir durumun erken tedavisine başvurulması yararlı mıdır?
Kuşkusuz ki evet. Birçok jinekolog serviks aşınmasının, zedelen meşinin, iltihaplanmasının veya burada görülen selim marazı teşekküllerin kanserin gelişmesinde öncülük edebilecekleri kanısındadırlar.

Serviks kanseri önlenebilinir mi?
Kanser önlemeyen bir hastalıktır. Ancak erken tedaviyle kanserin gelişmesi ve yayılması önlenilebilinir. Böylece, devamlı dölyolu kontrolleriyle birçok kanser tedavi yapılabilecekleri safhalarda teşhis edilebilmektedir.

Serviks kanserinin erken belirtileri nelerdir?
Çok erken bir kanser hiçbir belirtiye meydan vermeyebilir. Bunun içindir ki periyodik dölyolu muayeneleri gereklidir. Daha sonraları dölyolu ifrazatı, cinsel temastan sonra kanama, lavajdan sonra kanama veya adetler arası sebepsiz, kanama belirtileri görülebilecektir.

Kanser smiri ile servikste erken bir kanser teşhis edilebilir mi?
Evet.

Lokal serviks kanseri nedir?
Aynı zamanda "insitu" kanseri adı verilen bu tür kanser serviksin yalnız üst tabakalarında kalmakta ve alt dokulara yayımlamaktadır. Bu terim bu kanseri yayılmış kanserle tefrik etmek için kullanılmaktadır. Yaygın tip kanser üst tabakaları aşarak alt dokulara, lenf kanallarına ve kan .dolaşımına kadar yayılmaktadır.

Kanser teşhisinde kanser smiri sistemi ne derece isabetlidir?
Yaklaşık vakaların % 97'sinde kesin teşhise yaramaktadır.

Müspet çıkan bir kanser smiri testi, serviks kanseri teşhisi konması için yeterli midir?
Hayır. Bir kanser smiri müspet çıktığı hallerde teşhisin ve hastalığın tam yerini tayin etmek için bir biyopsi ve kürtaj yapılması gerekli olacaktır. Müspet bir kanser smiri serviksten ayrı, rahim yapısında başka bir kanseri de göstermiş olabilir.

Serviks kanserinin tedavisi nasıl yapılır?
Bu tamamen kanserin bulunduğu zamanki durumuna bağlıdır. Bu hastalığın üç tedavi metodu vardır:
a. Radyum ve X ışınları kullanılmasıyla.
b.  Cerrahi müdahale ile serviksin, rahimin, tüplerin, yumurtalıkların ve bu alanda bulunan bütün lenf kanallarının alınmasıyla,
c.  Radyum, X ışınları ve cerrahi müdahale birleşimleriyle.

Ne gibi bir tedavi metoduna başvurulacağı kararını kim verecektir?
Kanserin yaygınlığı ve gelişme durumu tespit edildikten sonra jinekolog hangi tedavi usulüne başvurulması gerekeceğini bilecektir.

Serviks kanserinden kurtulma oranı nedir?
Erken teşhis edilen serviks kanserlerinin hemen hepsi ya radyum, ya X ışınları, ya ameliyat veya bunların birleşmeleriyle (kombinezonlarıyla) tedavi edilebilecektir. Hastalık yayılmışsa ameliyat daha zor olmakta ve kurtulma oranları o nispette azalmaktadır. Fazla yaygın olan hallerde ölüm orani çok artmakta ve ameliyat yapma imkanları da o nispette azalmaktadır.

Dölyolunda radyum yerleştirmek sancılı bir işlem midir?
Hayır. Bu işlem hastanede anestezi altında yapılmaktadır.

Radyum devamlı olarak vücutta kalmakta mıdır?
Hayır. Radyum genellikle kapsül halinde yerleştirilmektedir ve yeterli derecede radyoaktif ışınlar nakledildikten sonra kapsül çıkarılmaktadır.

Genellikle radyum rahim haznesinde ne kadar süre kalmaktadır?
Gereken dozaja göre genellikle 72 ila 110 saat.

Radyum konulduğu zaman hastanede kalma süresi ne kadardır?
Dört ila altı gün.

Radyum kullanılması ameliyattan sonra rahatsızlığa neden olur mu?
Evet. Çünkü radyum konulduğu zaman dölyoluna geniş ölçüde tampon konmaktadır. Bu rahatsızlık müsekkin ilaçlarla hafifletilmekte ve kontrol edilmektedir.

Radyum tedavisi dışında ve yardımcı olarak X ışınları tedavisi çok kez tatbik edilmekte midir?
Evet. Bu tedavi yöntemi radyum yerleştirilmeden önce ve radyum yerleştirildikten sonra yapılmaktadır. Gaye radyumun varamayacağı yerlere nüfuz etmektir.

Radyum yerleştirilmesinden sonra ameliyat sonrası belirtiler meydana gelmekte midir?
Evet. Bağırsakların iyi işlememesi, fazla idrar ve idrarda yanma, çok kez radyum tedavisinin komplikasyonları olarak görülmektedir.

Serviks kanseri tedavisinde radyum kullanıldıktan sonra kanser tekerrür edebilir mi?
Evet. Bazı kanserlerin radyuma bağışıklıkları vardır veya radyum bunlara kadar nüfuz edememektedir. Tekerrür radyum ve X ışınları tedavisi başlandığı zaman hastalığın vardığı safhaya bağlıdır.

Bir hasta serviks kanseri için radyum tedavisi olduktan sonra normal yaşantısına dönebilecekmidir?
Vakaların büyük çoğunluğunda evet.

Serviks kanseri için radyum tedavisi görmüş olan bir kadın bu tedaviden sonra gebe kalabilecek midir?
Radyum tedavisinde yumurtalık fonksiyonları da yok edilmiş olacağından, radyum tedavisi görmüş olan bir kadın gebe kalamaz. Bu tedaviden dolayı artık adet görmesi de kesilecektir.

Serviks kanseri ameliyatında ne tür bir cerrahi müdahale yapılmaktadır?
a.  Erken teşhis edilen lokal serviks kanseri için histerektomi (rahmin çıkarılması.)
b.  Yaygın kanserlerin büyük çoğunluğu için radikal histerektomi (rahimin ekleriyle çıkarılması.)
c.  Yaygın ve ilerlemiş kanser için ekzentrasyon (mesane, rektum ve rahmin, çevrelerindeki bağ, yağ ve lenf dokularıyla beraber çıkarılması.)

Serviks kanserinde ekzentrasyon ne demektir?
Bu çok komplike ve zor olan ameliyatta bütün rahim, serviks, dölyolu, tüpler, yumurtalıklar, lenf bezleri, sidik torbası ve anus cerrahi müdahale ile alınmaktadır. İdrar ve dışkı, açılan suni deliklerden dışarı atılmaktadır.

Serviks kanseri böyle radikal bir ameliyatla tedavi edilebilir mi?
Ancak tek tük vakalarda. Unutulmamalıdır ki bu gibi ameliyatlar ancak yaygın kanserlerde ve ameliyat yapılmadığı taktirde muhakkak surette ölecek hastalara yapılmaktadır.

Bu ameliyat tehlikeli midir?
Evet.

Serviks kanseri olan hastaların gelecekteki umutları nedir?
Erken teşhisle tedavi olma oranlarının önümüzdeki yıllarda artacağına dair umutlar mevcuttur. Kanser smirlerinin gelişmesiyle hastalık yayılmadan erken teşhisi mümkün olmuştur.