Adet

Adet « Kadın Üreme Organları



  

Adet nedir?
Bir kadının çocuk doğurma yeteneği olduğu süre içerisinde aşağı yukarı muntazam aralıklarla dölyolundan kan ifraz etmesidir. Her ay kadının rahmi, zar dokularında bazı değişiklikler yaparak doğuma hazırlanır. Eğer dölyatağı çeperine döllü bir yumurta yapışmazsa, çeper açılır ve dölyatağmdan adet kanı halinde dışarı çıkar.

Adet ne zaman başlar?
On bir ile on altı yaşları arasında. Bu; iklim, ırk ve genel sağlık faktörleri ile değişmektedir. Çok nadir vakalarda adetler on bir yaşından önce veya on altı yaşından sonra da başlayabilir.

Adetler ne kadar sürer?
Genellikle kırk beş ve elli beş yaşları arasına kadar sürer.

Adet periyodları arasındaki normal süre nedir?
Normal adet süresi yaklaşık her yirmisekiz günde bir gelir. Ancak, bu çok değişik olabilir ve birçok kadında adet araları yirmibir, otuz, otuzbeş ve hatta kırk gün olabilir. Dikkat edilecek önemli nokta adet aralarında meydana gelecek süre değişikliğidir. Her yirmisekiz gün ara ile adet olan bir genç kızda, bu aralar birdenbire yirmibir veya otuzbeş güne çıkarsa, muhakkak surette doktora danış-malıdır.

Gebelik dışında bir kadının bir adetinin atlamasının genel nedenleri hangileridir?
a.  Birdenbire ilklim değiştirmesi.
b.  Akut bir duygusal düzen bozukluğu.
c.  Akut bir enfeksiyon veya hastalık.
d.  Hormon dengesizliği veya içsalgı bezlerinin yetersiz çalışmaları.
e.  Yumurtalıkta bir kist veya tümör.
f.  Gıda ve vitamin yetersizliği.
h. Verem, kanser vb. takatsizlik getiren kronik hastalıklar.
i.  Yaş dönümünün gelmesi.   

Bir adet atlandıktan ne kadar sonra bir kadının gebe olup olmadığı anlaşılabilir?
Adet gelmedikten yaklaşık on dört gün sonra bir gebelik testi yapılabilinir.

Gebe kalınmaktan dolayı bir adet atlanmışsa bunun ilaçlarla veya başka suni metotlarla yerine getirilmesi mümkün müdür?
Hayır. Sıcak banyolar, müshiller veya başka ilaçlar gebelik varsa  adet kanamasını getirmeyecektir.

Adet geciktiği zaman bunun gelmesini temin etmek maksadıyla ilaç alınması zararlı olabilir mi?                         
Evet. Hiçbir zaman ve hiçbir şekilde suni olarak adet görmeye çalışılmamak. Bu gibi ilaçların alınması çok tehlikeli olabilir.

Adetler genel olarak ne kadar sürer?
Yaklaşık dört ile beş gün arası. Yine burada da adet süreleri değişik olabilir ve bunlar bir ila sekiz gün gibi farklar gösterebilir. Önemli olan şey normal sürenin değişiklik göstermemesidir.

Adet kanının tabii görünüşü nasıldır?
Normal olan adet kanının rengi pembe ile koyu kırmızı arasında değişik olabilir ve bu normal kan pıhtılaşmaz. Pıhtı veya kan parçaları görüldüğü taktirde veya süre ve ayrıca kan akımında belirli bir artış görüldüğü zamanlar doktora başvurulması gereklidir.

Normal adetin duyulabilecek belirli bir kokusu var mıdır?
Hayır.

Bazı kadınların, adetleri varken yüzlerinde, boyunlarında göğüslerinde ve karınlarında hafif bir şişkinlik olması normal olarak mı kabul edilir?
Evet. Bu hal çok kez adet kanı fazlasının vücutta alıkonmasından ileri gelmektedir. Birçok doktor bu durumda fazla idrar getiren ilaçların alınmasını tavsiye etmektedirler.

Az adet görmenin anlamı nedir?
a.  Gebelik söz konusu sanılmıyorsa, bir kez vuku bulan yetersiz adet önemli olarak kabul edilmemeli ve hiçbir şey yapılmamalı.
b.  Devam eden ve inatçı yetersiz adetler çok kez adet kan mekanizmasını ayarlayan ve kontrol eden guddelerde bir bozukluktan ileri gelmektedir (hipofiz salgı bezi, yumurtalıklar veya tiroid gibi) veya rahimde anormal bir durumun gelişmesinden de ileri gelebilir.
c. Kırklarında veya ellilerin  başlarında olan kadınlarda az adet görme, yaş dönümünün bir öncüsü ve habercisi olabilmektedir.

Adet görememenin nedenleri ne olabilir?
Bu hal genellikle guddeler fonksiyonunda bir bozukluktan ileri gelir. Daha nadir hallerde örneğin, delikleri olmayan bir himen gibi, mekanik bir tıkanıklık adet görmeyi engeller.

Onbeş ile yirmi yaşları arasında bir kız, az adet gördüğü  takdirde doktora başvurmalı mı?
Evet. Gerekli tedavi genellikle bu durumu düzeltecektir.

Az adet görmenin tedavisi nedir?
Çocuk doğurabilecek yaşta olan kadınlarda eğer bunlar yumurtlamalarını muntazam yapmaktaysalar az adet görme bir tedaviyi gerektirmez. Bu demektir ki her ay yumurtalıktan bir olgunlaşmış yumurta vermektedir. Eğer yumurtlama gerçekleşmekteyse o zaman tıbbi kontrol gerekecektir. Bu kontrolde bütün içsalgı bezlerinin çalışması göz önünde bulundurulmalıdır. Belli bir hormonun ifrazatında eksiklik tespit edildiği zaman, bu yetersizliği düzeltmek gerekecektir.

Az görülen veya hiç görülmeyen adetler gerekli hormon verildiği takdirde genellikle düzene girer mi?
Tedavi iyi bir şekilde yönetildiği takdirde hormon tedavileri genellikle normal adetlerin yeniden başlamasına yol açacaktır.

Az adet görme bir kadının gebe kalmasını engeller mi?
Ancak yumurtlamaya engel olmaktaysa. Eğer yumurtlama durumunda bir değişiklik yoksa az adet görme gebeliğe engel olmaz.

Az adet görme; otuzların sonlarında, kırklarında veya ellilerinde olan kadınlarda yaş dönümüne dair bir işaret olabilir mi?
Evet.

Düzensiz adet görmenin anlamı nedir?
Anlamı, düzensizliğin tipi ile değişik olur. Kadınların çoğunluğunda bir iki günlük hafif düzensizlikler olur (adetin görülmesinde ve adet kanının akıntısının sürekliliğinde). Adetlerin görülmesinde belirli değişiklikler, kanamanın süresinde, kanamanın miktarında veya adet zamanı dışında gelen kanamalarda, muhakkak surette jinekolog'a müracaatı gerektirmektedir. Adetlerden hemen önce veya hemen sonra hafif kanama ile leke bırakma (staining) hallerinde de doktora başvurulması gereklidir.

Düzensiz görülen adetlerin bazı nedenleri hangileridir?
a.  Kadın üreme organlarında enfeksiyon.
b.  Dölyatağı veya yumurtalıklarda selim bir tümör.
c.  Dölyatağı veya yumurtalıklarda habis bir tümör.
d.  İçsalgı bezlerinde (hipofiz salgı bezi, tiroid veya yumurtalıklarda) düzensizlik.
e.  Dış gebelik (Bu rahim dışında genellikle Fallop tüplerinde meydana gelen bir gebeliktir).
f.  Başka jinekolojik olmayan durumlar, örneğin zatürree veya kara sarılık gibi hastalıklar adet görme düzenini bozabilir.

Aşırı adet görme neyi ifade eder?
Aşırı adet görme yani fazla kan gelmesi normal bir hal sayılmaz ve bu hallerde doktora danışılması gerekmektedir. Fazla kanama enfeksiyondan, gudde bozuklularından veya dölyatağında ya da yumurtalıklarda bir tümörden ileri gelebilir.

Aşırı adet görme nasıl tedavi edilir?
Bu tamamen fazla kanamanın nedenine bağlıdır. Bütün bunlar bu bölümün başka kısımlarında ayrıca anlatılacaktır.

Ağrılı adet görme (dismenore) nedir?
Bunun başlıca iki tipi vardır :
a.  Asıl dismenore; bunda herhangi bir hastalık belirtisi yoktur.
b.  Tali dismenore; bu, pelvis içerisinde organik bir hastalık ile ilişki görülmektedir.

Asıl dismenore (ağrılı adet görme) neden olmaktadır?
Esas nedeni bilinmemektedir. Bununla beraber, bu durumla ilişkili önemli faktörlerden biri kişinin duygusal yapısıdır. Bu durumu olan kadınlarda çok kez ağrıya dayanma kudreti azlığı, adetlere karşı yetersiz psikolojik yöneltme, adetler ile ilgili rahatsız edici duygusal bir tecrübe veya gebelik durumuna karşı anormal tepkisi görülmektedir.

Asıl dismenore nasıl tedavi edilir?
İlk olarak ele alınması gereken durum hastanın duygusal problemlerini anlamaktır. Bunun dışında hastanın rahatlamasını temin edebilmesi muhtemel olan anti-ıspazmoz ilaçları, idrar arttırıcı ilaçlar ve gerekli hormonlar verilebilinir.

Ağrılı adet görmelerde ameliyat yararlı olabilir mi?
Eğer ağrılı adetler hastayı bitkin bırakacak ölçüde şiddetliyse ameliyata başvurulması düşünülebilinir. Bu ameliyat karından yapılacak ve rahme hizmet eden bir sinir kesilecektir.

Bu ameliyat çok kez tavsiye edilir mi?
Hayır. Ağrılı adetin giderilmesi için her yola başvurulmuş ve hepsi de başarısız kalmışsa, ancak o zaman ameliyata gidilmesi düşünülmektedir.

Tali dismenorenin genel sebepleri nelerdir?
a.  Tüp veya yumurtalıkların iltihaplanması.
b.  Dölyatağı veya servikste polipler.
c.  Endometrit. (Bu bölümde Rahim kısmına bakın.)
d.  Pelvis yapılarında kan tıkanıklığı veya varisli damarlar.

Tali dismenorenin tedavisi nasıl yapılır?
Bunun nedenleri pelvis hastalığı ile ilişkili görüldüğünden tedavi, hastalığa sebep olan nedeni ortadan kaldırmakla yapılabilinir. Bu yapılıncaya kadar hastaya rahatlayabilmesi için ağrı gideren anti-ıspazmoz ilaçlar, hormonlar ve idrar artırıcı ilaçlar verilebilinir.

Gebe kalınma ağrılı adet görmeyi tedavi eder mi?
Ağrılı bir adet halinde bir kadının yatağa yatması ve kendisine ağır hasta süsü vermesi sakıncalı mıdır?
Böyle haller mümkün olduğu kadar önlenmelidir. Ağrılı adetler halinde kadın mümkün mertebe normal yaşantısını sürdürmelidir. Onu şımartmak daha da kötüleşmesine yol açacaktır.

Adet öncesi gerilimi ne demektir?
Adet dönemi ortalarında ara sıra görülen, düzen bozucu kuşkuların meydana gelmesidir. Adet yaklaştıkça bu kuşkular ifrat haline gelmektedir Adet başlar başlamaz gerilim kendiliğinden geçer.

Adet öncesi gerilimi neden meydana gelir?
Asıl nedeni bilinmemektedir. Ancak, bu durum adet dönemi içerisinde ifraz edilen muhtelif hormonların miktarlarındaki değişiklik ile ilgili görülmektedir.

Adet öncesi geriliminin bazı belirtileri nelerdir?
Ciddi hallerde kişilik değişikliği, alınganlık, duygusal dengesizlik, ağlama halleri vb. görülmektedir. Fiziki belirtiler arasında ise sırt ağrısı, karın krampları, göğüslerde rahatsızlık ve ağrı, baş ağrıları, bacakların şişmesi bulunmaktadır.

Adet öncesi gerilimin tedavisi nasıl yapılır?
Alınacak en basit tedbirler şunlardır :
a.  Adet görmeden önce tuzlu yemeklerden kaçınma.
b.  İdrar artması ve hücre ifrazatının azaltılması için gereken ilaçların alınması.
c.  Kadın hormonlarının alınması.
d.  Küçük dozajlarda erkek hormonları alınması.

Doğum kontrolü hapları alan kadının adetleri normal olarak gelecek mi?
Evet. Ancak adetlerde yumurtlanma gerçekleşmeyecektir.

Dölyoluna yerleştirilen tamponlar zararlı mıdır?
Hayır.

On veya on bir yaşında olan bir çocuğa adet görme hakkında aydınlatıcı bilgi verilmeli midir?
Evet. Bir kızı adet görmeye hazırlamak ebeveynin önemli görevlerinden biridir. Çocuklar adet görme hakkında gereken ön bilgiye sahip olmadan adet görmeleri sakıncalıdır.
Genellikle hayır. Gebelik hali, gebelik süresi içerisinde dismenoreyi ancak yatıştıracaktır.

Bir adet gününde normal olarak kaç adet vagina tamponu kullanılır?
Bu kişiye göre büyük ölçüde değişir. Önemli olan durum, normal olarak kullanılan tamponların adedinin değişmesidir.

Bir anada ağrılı adet olduğu taktirde kızında da durumun aynı olacağı iddiası doğru mudur?
Ağrılı adetler irsi değildir. Ancak çocuğun şuuraltı, annesini taklit etmeye kalkışır. Bundan dolayı annenin ağrılı durumunu mümkün derecede kız çocuğundan gizlemesi yerinde ve yararlı bir hareket olur.

Adet halinde iken bir kadının duş alması mahsurlu mudur?
Hayır.

Adet halinde iken denize girilmesi ve yüzülmesi mahsurlu mudur?
Hayır.

Adet halindeyken cinsel temasta bulunmak tehlikeli veya zararlı mıdır?
Hayır.